Keywords
How to Cite
Abstract
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida sud-huquq tizimini raqamlashtirish sharoitida raqamli dalillarning sud amaliyotidagi o‘rni va ahamiyati ilmiy-huquqiy jihatdan tahlil qilinadi. Unda sud va tergov faoliyatini raqamlashtirish jarayonlari, “raqamli sud” konsepsiyasining joriy etilishi hamda sud-huquq tizimidagi institutsional islohotlar doirasida raqamli texnologiyalarning ta’siri yoritib berilgan. Raqamli dalillarning jinoyat, fuqarolik va iqtisodiy ishlar bo‘yicha isbotlash jarayonidagi roli ochib berilib, ularni baholashning asosiy mezonlari — maqbulligi, ishga aloqadorligi, yetarliligi va ishonchliligi kompleks tarzda tahlil qilinadi.
Shuningdek, maqolada raqamli dalillar bilan ishlashning huquqiy, texnik va axloqiy jihatlari o‘zaro uzviy bog‘liqlikda ko‘rib chiqiladi. Xususan, raqamli axborotni protsessual talablarga muvofiq to‘plash va saqlash, dalillarning yaxlitligini ta’minlash, xesh-qiymatlar va chain of custody mexanizmlaridan foydalanish masalalari xalqaro standartlar (NIST, ISO) asosida yoritiladi. Shu bilan birga, sud va tergov organlari xodimlari hamda ekspertlarning axloqiy mas’uliyati, shaxsiy hayot daxlsizligini ta’minlash zarurati alohida ta’kidlanadi.
Maqola xulosasida raqamli dalillar bilan ishlash sudlar uchun nafaqat texnik ehtiyoj, balki muhim professional va huquqiy talab ekanligi asoslab beriladi. Raqamli dalillarni samarali qo‘llash huquqiy bilimlar, zamonaviy texnik ko‘nikmalar va yuqori axloqiy madaniyat uyg‘unligini talab etishi qayd etilib, ushbu kompleks yondashuv odil sudlovni ta’minlash va sud qarorlariga bo‘lgan ishonchni mustahkamlashning muhim omili sifatida baholanadi.
References
1. Mirziyoyev Sh.M. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga Murojaatnomasi. — Toshkent, tegishli yil.
2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. — Toshkent.
3. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksi. — Toshkent.
4. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik protsessual kodeksi. — Toshkent.
5. O‘zbekiston Respublikasining Iqtisodiy protsessual kodeksi. — Toshkent.
6. National Institute of Standards and Technology (NIST). Special Publication 800-86: Guide to Integrating Forensic Techniques into Incident Response. — Gaithersburg, MD: NIST.
7. National Institute of Standards and Technology (NIST). Special Publication 800-61: Computer Security Incident Handling Guide. — Gaithersburg, MD: NIST.
8. National Institute of Standards and Technology (NIST). Special Publication 800-92: Guide to Computer Security Log Management. — Gaithersburg, MD: NIST.
9. Casey E. Digital Evidence and Computer Crime: Forensic Science, Computers and the Internet. — 3rd ed. — London: Academic Press, 2011.
10. ISO/IEC 27037:2012. Guidelines for identification, collection, acquisition and preservation of digital evidence. — Geneva: ISO/IEC.
11. ENFSI. Best Practice Manual for Digital Forensics. — European Network of Forensic Science Institutes.
12. Carrier B. File System Forensic Analysis. — Boston: Addison-Wesley, 2005.
13. Solove D.J. Understanding Privacy. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 2008.