Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada neyrotransmitterlar biosintezi va parchalanish yo‘llarining biokimyoviy asoslari, ularni boshqarib turuvchi fermentativ tizimlar hamda sinaptik uzatish jarayonidagi molekulyar mexanizmlar tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, neyrotransmitterlarning sintez va degradatsiya bosqichlaridagi eng kichik molekulyar o‘zgarishlar ham markaziy va periferik asab tizimi faoliyatida sezilarli funksional buzilishlarga olib keladi. Katexolaminlar, serotonin, GABA, glutamat va asetilxolin sintezida ishtirok etuvchi fermentlar, shuningdek MAO, KOMT, GABA-transaminaza va atsetilxolinesteraza kabi parchalanish fermentlarining muvozanati sinaptik signalizatsiyaning barqarorligini ta’minlaydi. Stress, gormonal o‘zgarishlar, metabolik kasalliklar va genetik polimorfizmlar ushbu biokimyoviy yo‘llarning izdan chiqishiga sabab bo‘lishi mumkin. Maqola neyrotransmitter metabolizmidagi o‘zgarishlarning nevrologik va psixiatriya kasalliklari patogenezidagi ahamiyatini yoritib, ushbu jarayonlarni maqsadli tartibga soluvchi farmakologik strategiyalar uchun ilmiy asos yaratadi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Karimov A., Jo‘rayev M. Biokimyo asoslari. – Toshkent: Fan nashriyoti, 2021.
2. Xudoyberganov N. Neyrofiziologiya va neyrobiologiya. – Toshkent: Innovatsiya Ziyo, 2020.
3. O‘rinboyeva S. Markaziy asab tizimi biokimyosi. – Toshkent: Tibbiyot nashriyoti, 2019.
4. G‘afforova N., Esonqulov I. Umumiy va tibbiy biokimyo. – Samarqand: SamDTU nashriyoti, 2018.
5. Kobilov A. Asab tizimi kasalliklarining molekulyar mexanizmlari. – Toshkent: TMA nashriyoti, 2022.