Keywords
How to Cite
Abstract
Мазкур мақолада жадид аёл зиёлиси Хайринисо Мажидхонованинг ҳаёти, касбий фаолияти ва Ўзбекистонда миллий тиббиёт кадрларини шакллантиришдаги ўрни комплекс тарихий таҳлил асосида ёритилган. Тадқиқотда унинг Германияда олган тиббий таълими, Европа тиббиёти анъаналарини ўзлаштириши ҳамда мазкур билимларни миллий соғлиқни сақлаш тизимига татбиқ этиш жараёни илмий манбалар асосида баҳоланган. Шунингдек, ХХ асрнинг 20–30-йилларида Ўзбекистон тиббиётининг ривожланиш босқичлари ва миллий тиббий кадрларга бўлган эҳтиёж тарихий воқелик билан боғлиқ ҳолда таҳлил қилинган. Мақолада Хайринисо Мажидхонованинг шифокорлик фаолияти, профилактик тиббиётни ривожлантириш, аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш ва тиббий маданиятни юксалтиришга қўшган эҳтимолий ҳиссаси мавжуд архив материаллари ҳамда илмий адабиётлар асосида асослаб берилган. Шу билан бирга, унинг жадидчилик ғоялари ва миллий маърифатпарварлик ҳаракати билан узвий боғлиқ фаолияти кенг ёритилган. Тадқиқотда 1937–1938 йиллардаги сиёсий қатағонларнинг миллий тиббиёт ривожига етказган интеллектуал йўқотишлари ҳам танқидий нуқтаи назардан баҳоланган. Мақоланинг илмий янгилиги Хайринисо Мажидхонова фаолиятининг жадидчилик тарихи, тиббиёт тарихи, гендер тарихи ва сиёсий репрессиялар тарихи кесишмасида комплекс ўрганилганлиги билан белгиланади. Тадқиқот натижалари миллий тиббиёт тарихи ва жадид аёл зиёлилари меросини қайта баҳолашга хизмат қилади. Мақола материалларидан тиббиёт тарихи, жадидшунослик ва Ўзбекистон тарихи бўйича кейинги илмий изланишларда ҳамда олий таълим жараёнида фойдаланиш мумкин.
References
1. Қосимов Б. Миллий уйғониш: жасорат, маърифат, фидойилик. – Тошкент: Маънавият, 2002. – 400 б.
2. Каримов Н. Қатағон қурбонлари хотираси. – Тошкент: Шарқ, 2001. – 256 б.
3. Ражабов Қ. Жадидлар: ғоялар, мақсадлар, курашлар тарихи. – Тошкент: Ўзбекистон, 1999. – 320 б.
4. Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази. Хайринисо Мажидхонова ҳақидаги биографик маълумотлар ва илмий материаллар. – Тошкент, 2024–2025.
5. Хайринисо Мажидхонова ҳаёти ва Германияда таҳсил олган туркистонлик талабалар ҳақидаги биографик маълумотлар тўплами. – Тошкент: Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази, 2025.
6. Rahmonova Sh. When They Couldn’t Leave Their Neighborhood… Uzbek Girls Who Set Out for Germany // Islamic Civilization Center in Uzbekistan. – Tashkent, 2025.
7. Kamp M. The New Woman in Uzbekistan: Islam, Modernity and Unveiling under Communism. – Seattle: University of Washington Press, 2006. – 320 p.
8. Khalid A. The Politics of Muslim Cultural Reform: Jadidism in Central Asia. – Berkeley: University of California Press, 1998. – 336 p.
9. Allworth E. A. Central Asia: A Century of Russian Rule. – Durham: Duke University Press, 1994. – 698 p.
10. Қатағон қурбонлари хотираси давлат музейи архив материаллари. – Тошкент: Қатағон қурбонлари хотираси давлат музейи.
11. 1937–1938 йилларда сиёсий репрессия қилинган зиёлилар ҳақидаги архив ҳужжатлари. – Тошкент: Ўзбекистон Республикаси Миллий архиви.
12. Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази. Хайринисо Мажидхонова ва Германияда таҳсил олган туркистонлик талабалар ҳақидаги илмий мақолалар, биографик маълумотлар ва архив ҳужжатлари. – Тошкент, 2024–2025.