Abstract
Mazkur maqolada toza va yiringli jarrohlik operatsiyalaridan keyingi bemorlarni parvarish qilishning klinik, gigiyenik, hamshiralik va profilaktik jihatlari ilmiy nuqtayi nazardan tahlil qilindi. Operatsiyadan keyingi davr jarrohlik davolashning muhim bosqichi bo‘lib, bemorning tiklanish tezligi, yara bitishi, infeksion asoratlar rivojlanishi va umumiy reabilitatsiya samaradorligi aynan shu davrdagi to‘g‘ri parvarishga bevosita bog‘liq. Toza jarrohlik operatsiyalarida asosiy e’tibor aseptika qoidalariga rioya qilish, yara yuzasini tashqi kontaminatsiyadan himoya qilish, og‘riqni kamaytirish, erta harakatlantirish va umumiy holat monitoringiga qaratiladi. Yiringli jarrohlik operatsiyalaridan keyin esa bemor parvarishi murakkabroq bo‘lib, infeksiya o‘chog‘ini nazorat qilish, yiringli ajralmalarni baholash, drenaj faoliyatini kuzatish, mikrobiologik tekshiruvlar asosida antibiotikoterapiyani olib borish, intoksikatsiya belgilarini kamaytirish va ikkilamchi yara bitishini qo‘llab-quvvatlash muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada xalqaro klinik tavsiyalar, adabiyotlar tahlili hamda amaliy parvarish algoritmlari asosida toza va yiringli jarrohlikdan keyingi bemorlar parvarishining o‘ziga xos farqlari yoritildi.
References
1. Har bir operatsiyadan keyingi bemorda tana harorati, puls, arterial bosim, nafas olish soni, og‘riq darajasi va yara holati muntazam baholanishi kerak.
2. Bog‘lam almashtirishda aseptik texnikaga qat’iy rioya qilinishi zarur.
3. Toza operatsiyalardan keyin bog‘lam asossiz ochilmasligi, yara quruq va toza saqlanishi kerak.
4. Yiringli operatsiyalardan keyin drenaj ajralmasining miqdori, rangi, hidi va xarakteri muntazam qayd etilishi lozim.
5. Antibiotiklar faqat shifokor ko‘rsatmasi asosida, mikrobiologik tekshiruvlar va mahalliy rezistentlik holati inobatga olingan holda qo‘llanishi kerak.
6. Qandli diabet, semizlik, immunitet pasayishi, kamqonlik va surunkali kasalliklarga ega bemorlar yuqori xavf guruhi sifatida alohida kuzatilishi kerak.
7. Bemor uyga chiqarilishidan oldin yara parvarishi, gigiyena, dori qabul qilish va xavfli belgilar haqida yozma va og‘zaki ko‘rsatma olishi zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. World Health Organization. Global Guidelines for the Prevention of Surgical Site Infection. 2nd ed. Geneva: WHO; 2018.
2. Berríos-Torres S.I., Umscheid C.A., Bratzler D.W., et al. Centers for Disease Control and Prevention Guideline for the Prevention of Surgical Site Infection, 2017. JAMA Surgery. 2017;152(8):784–791.
3. National Institute for Health and Care Excellence. Surgical site infections: prevention and treatment. NICE guideline NG125. London: NICE; 2019, reviewed 2023.
4. Onyekwelu I., Yakkanti R., Protzer L., Pinkston C.M., Tucker C., Seligson D. Surgical Wound Classification and Surgical Site Infections in the Orthopaedic Patient. JAAOS Global Research & Reviews. 2017;1(3):e022.
5. Zabaglo M., Sharman T. Postoperative Wound Infections. StatPearls Publishing; 2024.
6. Mangram A.J., Horan T.C., Pearson M.L., Silver L.C., Jarvis W.R. Guideline for Prevention of Surgical Site Infection, 1999. Infection Control and Hospital Epidemiology. 1999;20(4):250–278.
7. Bratzler D.W., Dellinger E.P., Olsen K.M., et al. Clinical Practice Guidelines for Antimicrobial Prophylaxis in Surgery. American Journal of Health-System Pharmacy. 2013;70(3):195–283.
8. Horan T.C., Gaynes R.P., Martone W.J., Jarvis W.R., Emori T.G. CDC definitions of nosocomial surgical site infections, 1992: a modification of CDC definitions of surgical wound infections. Infection Control and Hospital Epidemiology. 1992;13(10):606–608.
9. Allegranzi B., Bischoff P., de Jonge S., et al. New WHO recommendations on preoperative measures for surgical site infection prevention: an evidence-based global perspective. The Lancet Infectious Diseases. 2016;16(12):e276–e287.
10. Leaper D.J., Edmiston C.E. World Health Organization: global guidelines for the prevention of surgical site infection. Journal of Hospital Infection. 2017;95(2):135–136.