ZAHARLI MODDALARNI INSONLARGA TA’SIRI

Abstract

Annotatsiya: Ushbu maqolada turli zaharli moddalarni inson organizmiga ko‘rsatadigan o‘tkir va surunkali ta’sirlari, ularning patofiziologik mexanizmlari hamda klinik oqibatlari ilmiy asosda tahlil qilindi. Toksik moddalar hujayra nafasini buzishi, oksidlovchi stressni kuchaytirishi, ferment tizimlarini bloklashi va genotoksik ta’sir ko‘rsatishi orqali turli tizimlar faoliyatini izdan chiqarishi aniqlangan. Organofosfor birikmalari, og‘ir metallar, pestitsidlar va aromatik uglevodorodlarning ta’siri solishtirilib, ularning o‘ziga xos toksikodinamika va toksikokinetik xususiyatlari baholandi. Surunkali intoksikatsiya jarayonlarining immun, endokrin va gematologik buzilishlarga olib kelishi, bioakkumulyatsiya jarayonlarining esa uzoq muddatli patalogik o‘zgarishlarni kuchaytirishi ko‘rsatildi. Maqola zaharli moddalar bilan bog‘liq xavflarning oldini olish, toksikologik monitoring va ekologik gigiyenaning ahamiyatini yoritadi.