Keywords
How to Cite
Abstract
Ushbu maqolada to‘qimachilik korxonalarida ishlab chiqarish xarajatlarini shakllantiruvchi omillar, ularning tannarxga ta’siri va boshqaruv mexanizmlarini takomillashtirish yo‘nalishlari amaliy-tahliliy jihatdan yoritilgan. Tadqiqotda xomashyo, energiya, mehnat haqi, amortizatsiya, logistika, ta’mirlash va umumishlab chiqarish xarajatlari korxona samaradorligini belgilovchi asosiy xarajat guruhlari sifatida tahlil qilindi. Shartli to‘qimachilik korxonasi misolida xarajatlar tarkibi, mahsulot birligiga to‘g‘ri keladigan tannarx, resurslardan foydalanish darajasi va xarajatlar og‘ishining moliyaviy natijalarga ta’siri hisoblab chiqildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, xarajatlarni faqat buxgalteriya hisobida qayd etish yetarli emas. Korxonada normativ tannarx, javobgarlik markazlari, byudjetlashtirish, ABC tahlil, raqamli monitoring va motivatsiyaga asoslangan boshqaruv tizimi uyg‘un ishlashi lozim. Maqolada to‘qimachilik korxonalari uchun xarajatlarni kamaytirish, qo‘shilgan qiymatni oshirish va eksport raqobatbardoshligini kuchaytirishga xizmat qiluvchi mexanizmlar asoslab berilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 1-maydagi PF-71-son Farmoni. To‘qimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini rivojlantirishni yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida. Toshkent, 2024.
2. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. O‘zbekiston Respublikasida sanoat ishlab chiqarishi. 2025-yil yanvar-dekabr oylari uchun press-reliz. Toshkent, 2026. 7 b.
3. O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlari asosida. Tashqi savdo aylanmasida eksportning o‘rni. Biznes Daily Birja. Toshkent, 2025. 24-iyul.
4. Pardayev A.X., Pardayeva Z.A. Boshqaruv hisobi. Darslik. Toshkent: Tafakkur, 2014. 318 b.
5. Hasanov B.A., Xashimov A.A. Boshqaruv hisobi. Darslik. Toshkent: Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2013.
6. Karimov A.A., Kurbanbayev J.E., Jumanazarov S.A. Buxgalteriya hisobi. Darslik. Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2020. 400 b.
7. Shog‘iyosov T. Kompleks iqtisodiy tahlil. Darslik. Toshkent: Fan va texnologiya, 2012. 280 b.
8. Mahmudov E.X. Korxona iqtisodiyoti. O‘quv qo‘llanma. Toshkent: O‘zbekiston yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‘armasi nashriyoti, 2004.
9. Gadoyev E. va boshqalar. Buxgalter uchun amaliy qo‘llanma. Toshkent: Norma, 2010.
10. Xakimov Z.A. Yengil sanoat korxonalari raqobatbardoshligini marketing strategiyalari asosida oshirish. Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya. Toshkent, 2017. 141 b.
11. Yusupov S.Sh. Kuchli raqobat sharoitida O‘zbekiston to‘qimachilik sanoati korxonalarini rivojlantirish strategiyalari. Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya. Toshkent, 2018. 144 b.
12. Yusupov S.Sh. Kuchli raqobat sharoitida O‘zbekiston to‘qimachilik korxonalari rivojlanish strategiyasining asosiy yo‘nalishlari. Monografiya. Toshkent: Fan va texnologiya, 2013. 152 b.
13. Boltabayev M.R. O‘zbekiston Respublikasi to‘qimachilik sanoati eksport imkoniyatlarini rivojlantirishda marketing strategiyasi. Iqtisodiyot fanlari doktori ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiya. Toshkent: TDIU, 2005. 242 b.
14. Sharipov I.B., Xakimov Z.A. Yengil sanoat korxonalari raqobatbardoshligini baholash uslublarini takomillashtirish. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. Toshkent, 2017. №3.
15. Tillyaxodjayev A. To‘qimachilik sanoat korxonalarida marketing strategiyasi. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. Toshkent, 2024.