MILLIY VA UMUMINSONIY QADRIYATLARNING O‘QUVCHI SHAXSINING PSIXOLOGIK RIVOJLANISHIGA TA’SIRI

Abstract

Mazkur maqolada milliy va umuminsoniy qadriyatlarning o‘quvchi shaxsining psixologik rivojlanishiga ta’siri pedagogik psixologiya, rivojlanish psixologiyasi, ijtimoiy psixologiya va madaniyatlararo psixologiya kesishmasida nazariy-metodologik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda O‘zbekiston, MDH va Rossiya psixologiya maktablarida shakllangan faoliyat, madaniy-tarixiy, shaxsiy ma’no va qadriyatlar yo‘nalishlari hamda Yevropa psixologiyasida rivojlangan identifikatsiya, ijtimoiy identifikatsiya va inson qadriyatlari nazariyalari qiyosiy o‘rganildi. L.S. Vygotskiy, A.N. Leontyev, B.S. Bratus, S.V. Molchanov, O.G. Xolodkova, S.H. Schwartz, H. Tajfel va E. Erikson qarashlari asosida qadriyatlarning o‘quvchi shaxsida identifikatsiya, motivatsiya, o‘z-o‘zini anglash, emotsional rivojlanish, ijtimoiy moslashuv va mas’uliyatli xulq-atvorni shakllantirishdagi psixologik mexanizmlari ochib berildi. O‘zbekiston psixologiya maktabi vakillarining milliy qadriyatlar va yoshlar rivojlanishiga oid tadqiqotlari xalqaro nazariyalar bilan qiyoslandi. Natijada milliy va umuminsoniy qadriyatlar uyg‘unligi o‘quvchi shaxsining “identifikatsiya – ma’no – motivatsiya – ijtimoiy munosabat – mas’uliyatli xulq” tizimi orqali rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatuvchi kompleks psixologik-pedagogik mexanizm sifatida konseptuallashtirildi.